Á síðustu árum hefur komið fram fjöldi rannsókna þar sem sýnt hefur verið fram á tengsl psoriasis og hækkunar á blóðfitu. Kólesteról er mikilvæg blóðfita fyrir líkamsstarfsemi okkar en ef það er of hátt eykur það líkur á hjarta- og æðasjúkdómum. Ekki er þekkt hvers vegna of hátt kólesteról fylgir psoriasissjúkdómnum. Of háu kólesteróli fylgja engin líkamleg einkenni, en æðarnar geta skemmst sem getur leitt til hjarta- og æðasjúkdóma síðar á ævinni. Það er því mjög mikilvægt að greina kólesterólshækkun snemma þannig að hægt sé að lækka kólesterólið og draga þannig úr líkum á hjarta- og æðasjúkdómum.

Viðmiðunarmörk kólesteróls eru eftirfarandi:

Æskilegt er að HDL kólesteról (góða kólesterólið) sé hærra 1,1 mmol/l og að LDL kólesteról (vonda kólesterólið) ekki hærra en 3,37 mmol/l.

Varðandi mataræði sem getur gagnast þeim sem hafa of hátt kólesteról þá bendum við á umfjöllun hér á eftir:
Kólesteról - upplýsingabæklingur Hjartaverndar sem m.a. fjallar um mataræði
Ráðleggingar Lýðheilsustofnunar um mataræði (almennt)
Ég er með of hátt kólesteról – hvað er til ráða? - Umfjöllun á doktor.is

Ef breytt mataræði bætir ekki kólesterólsgildin, eða ef gildi þitt er mjög hátt er rétt að leita ráðgjafar hjá hjartalækni, efnaskiptalækni eða heimilislækni.

Til minnis - Gildin þín:

Mjög stuttan tíma þarf fyrir Íslendinga til að sólbrenna. Í niðurstöðum rannsóknar sem birtast í Læknablaðinu kemur fram að á venjulegum degi í júní er hægt að fá fimmfaldan sólarskammt sem þarf til þess að húðin brenni.

Niðurstöðurnar eru kynntar í nýjasta hefti Læknablaðsins, en það voru læknarnir Bárður Sigurgeirsson og Hans Christian Wulf yfirlæknir Húðlækningadeildar Bispjeberg sjúkrahússins í Kaupmannahöfnsem hana framkvæmdu.

Rannsóknin miðaði að því að kanna styrk roðavaldandi geisla sólarinnar hér á landi og fóru mælingar frá á tímabilinu apríl til september á síðasta ári. Notaður var útfjólublár ljósnemi sem nemur aðeins roðavaldandi geisla. Nemanum var komið fyrir í Skorradal þannig að skuggi gat ekki fallið á hann frá aðliggjandi trjám eða öðru í umhverfinu.

Mælieiningin sem er notuð til að kanna hversu sterk sólin er og líkur á að fólk brenni kallast staðlaður roðaskammtur. Fjöldi staðlaðra roðaskammta sem sólin gefur frá sér á tímaeiningu er mælikvarði á hve mikið geislamagn sá sem er úti í sólinni í þann tíma hefur fengið á sig.

Í greininni segir um meðalmanninn:

Í byrjun sumars þolir dæmigerður Íslendingur með venjulega húðgerð 4 staðlaða roðaskammta á sólarhring. Síðar um sumarið hefur húðin dökknað og þykknað og þá hækkar talan upp í 5-6. Hjá þeim sem þola sólina illa eru samsvarandi tölur 1 og 2 roðaskammtar, en eftir það fer húðin að brenna.

Niðurstöður úr mælingu 2010. Í júní mældust að meðaltali 20 roðaskammtar á dag, en það var sólríkasti mánuðurinn:

Ef gert er ráð fyrir að einstaklingur í fríi sé úti í 8 klukkustundir á sólríkum degi, fari út klukkan 10, taki sér hvíld á milli 12 og 13 og sé síðan úti til klukkan 18, má áætla fjölda staðlaðara roðaskammta á slíkum degi. Miðað við þessar forsendur er um 24 staðlaða roðaskammta að ræða á sólríkustu dögunum, sem er nálægt fimmfaldur sá skammtur sem þarf til að húðin roðni. Ef miðað er við einstakling sem er í vinnu og tekur golfhring frá kl. 15-19 fær hann á sig 10 SRS, eða tvöfaldan þann skammt sem þarf til að sólbrenna.

Sé tekið tillit til þess að fölur Íslendingur þolir eingöngu fjóra staðlaða roðaskammta, er ljóst að flesta daga í júní er hægt að fá fimmfaldan skammt sem þarf til þess að húðin brenni, ef verið er úti allan daginn.

Undanfarin ár hefur húðkrabbamein verið mikið í umræðunni, enda hefur tíðni húðæxla í heild tvöfaldast á síðustu tíu árum. Hefur þessi aukning jafnan verið tengd við aukna notkun ljósabekkja, en í greininni kemur fram að minna hafi verið vitað um tengsl aukningarinnar við sól hérlendis. Sólargeislar hafi oft verið taldir veikir hérlendis í samanburði við önnur lönd, en sú fullyrðing hafi ekki verið byggð á gögnum:

Rannsókna er þörf á sólvenjum Íslendinga áður en hægt er að fullyrða um hve mikinn þátt sólin á Íslandi á í háu nýgengni sortuæxla hérlendis.

Það skal þó tekið fram að sumarið 2010 var óvenjugott á Íslandi. Júní var mjög sólríkur og hitamet voru slegin, en sumarið hefur ekki verið jafngott í ár. Það er því ekki hægt að alhæfa út frá niðurstöðum rannsóknarinnar. Samfelldar mælingar margra ára þurfa að liggja fyrir áður en hægt er að leggja endanlegt mat á styrk sólarinnar á Íslandi. Þá hafa ekki verið gerðar neinar rannsóknir á hegðun íslendinga hér á landi á sólríkum dögum og þyrftu slík gögn einnig að liggja fyrir, til að áætla hve mikla sól hinn dæmisgerði Íslendingur fær á sig að sumarlagi.

www.pressan.is

Fjallað var um mælingarnar í kvöldfréttum RÚV 11.07.2011

Stöð 2 fjallaði einnig um málið

Vefstjóri var nýlega í Danmörku til að kynna sér átak Dana varðandi sólvarnir og húðkrabbamein. Þar í landi hafa menn ekki farið varhluta af aukningu húðkrabbameina. Átakið gengur út á að kynna fyrir almenningi einkenni húðkrabbameina og sólvarnir. Apótekin í samvinnu við Húðsjúkdómadeild Bispebjerg sjúkrahússins standa að átakinu. Gefnir hafa verið út bæklingar og apótekin eru einnig nýtt til þessarar kynningar. Þá hefur stór trukkur verið innréttaður þar sem hægt er fá upplýsingar og fræðast um þessi efni. Á myndinni hér að neðan má sjá bílinn á Ráðhústorginu. Í bílnum hanga veggpjöld með upplýsingum, starfsfólk veitir upplýsingar, hægt er að fá sólnæmi húðarinnar mælt. Auk þess er hægt að fá tekna af sér s.k. útfjólubláa mynd, sem sýnir sólskemmdir í húðinni.

Ef þú vilt kynna þér nánar efni veggspjaldanna þá getur þú skoðað þau með því að smella hér. Þú þarft að hafa Acrobat reader til að skoða myndinar. Skjalið er 10Mb er því svolítinn tíma að hlaðast niður.



Trukkurinn á Ráðhústorginu

Ljósnæmi húðarinnar mælt

Húðlæknastöðin hefur opnað laserdeild og mótttöku húðlækna á Akureyri. Stefnt er að lasermeðferð og læknamóttöku minnst einu sinni í mánuði. Lasermeðferð og móttaka sjúklinga fer fram á Læknastofum Akureyrar, Hafnarstræti 97, 6. hæð (“Krónan”).

Tímapantanir fyrir viðtal hjá húðsjúkdómalækni er í síma 5204444 alla virka daga á milli 9 og 12 og á milli 13 og 16. Panta má tíma í lasermeðferð og fá nánari upplýsingar um lasermeðferð í síma 5204412. EInnig má fá upplýsingar á www.hudlaser.is.

Algengustu ábendingar fyrir lasermeðferð eru óæskilegur hárvöxtur, roði og æðaslit í andliti, óæskilegar æðar á ganglimum, fínar hrukkur í andliti og minni háttar andlitslyfting. Ath að í flestum tilvikum taka Sjúkratryggingar Íslands ekki þátt í slíkri meðferð eða viðtölum vegna hennar. Þar eru þó ákveðnar undantekningar.

Húðsjúkdómalæknarnir taka bæði á móti sjúklingum með almenn húðvandamál og þeim sem koma vegna lasermeðferðar.


Næsta dagsetning fyrir lasermeðferð og móttöku lækna er: 8 og 9 september 2011

Húðsjúkdómalæknir: Bárður Sigurgeirsson

Heilbrigðisyfirvöld hafa beint þeim tilmælum til lækna að fjölnota lyfseðlar séu mun æskilegri en símlyfseðlar og að ástand sjúklings og þörf á áframhaldandi meðferð sé metin minnst á árs fresti. Á Húðlæknastöðinni höfum við tekið upp eftifarandi viðmiðunarreglur:

Sjálfsagt er að endurnýja lyfseðla í gegnum síma og leiðbeina símleiðis ef hægt er fyrstu mánuðina eftir síðasta viðtal hjá sérfræðingi. Sé lengra en 12 mánuðir liðnir frá síðustu skoðun er rétt að sjúklingur panti nýjan tíma hjá sérfræðingi sem metur þá hvort þörf er á áframhaldandi lyfjameðferð og hvort ástæða sé að endurskoða lyfjameðferðina.

Hinn 1.10.2009 tók gildi ný reglugerð um lýtalækningar. í þeirri reglugerð er felld í burtu greiðsluþátttaka vegna aðgerða á aðgerðum húðmeinum.

Reglugerðin felur í sér að Sjúkratryggingar Íslands taka ekki þátt í greiðslu við meðferð á eftirtöldum sjúkdómu:

Húðsepar
Venjulegar vörtur (smitvörtur sem eru algengar á höndum og fótum)
Frauðvörtur (algengar hjá börnum)
Fæðingarblettir
Ýmsir góðkynja blettir í húð, þar sem hægt er að útiloka forstigsbreytingar eða krabbamein með skoðun

Eftirtaldar undantekningar gilda:

Góðkynja húðmein önnur en húðsepar: Ekki greiðsluþátttaka Sjúkratrygginga þegar fjarlægð eru góðkynja húðmein sem ekki eru ógn við heilsu eða færni, sjá þó undantekningu: Þegar góðkynja húðmein eru verulega afmyndandi á höfði og hálsi, eða ef húðmein verða fyrir endurtekinni ertingu eða valda blæðingu, taka Sjúkratryggingar þátt í kostnaði.

Húðsepar (skin tags) fjarlægðir: Ekki greiðsluþátttaka, sjá þó undantekningu: Húðsepar sem verða fyrir endurtekinni ertingu eða valda blæðingu.

Húðmein svo sem fæðingarblettir, æðaæxli, körtuhornlag og taugatrefjaæxlager (nevi, hemangioma, keratosis, neurofibromata): Brottnám (excision) eða eyðing. Ekki greiðsluþátttaka, sjá þó undantekningar, þar sem Sjúkratryggingarnar taka þátt í kostnaði: Rökstuddur grunur um krabbamein svo sem þegar blettir eru óreglulegir í lit eða lögun eða breytingar verða í útliti bletta. Húðmein sem er verulega afmyndandi á höfði eða hálsi, eða húðmein sem skerðir líkamsfærni verulega.
Vörtur (Warts) Fjarlæging eða eyðing: Venjulega er ekki greiðsluþátttaka. -Undantekning þar sem Sjúkratryggingarnar taka þátt í kostnaði: Vörtur sem valda verulegri skerðingu á líkamsfærni og hafa ekki svarað íhaldsamri meðferð.

Reglugerðina í heild sinni má nálgast í gegnum tengilinn hér að neðan:

Reglugerðin í heild sinni (hleður niður pdf skjali af vef Sjúkratrygginga Íslands)


Þeir sem láta fjarlægja eða meðhöndla bletti sem ekki falla undir þær undantekningar sem hafa verið skilgreindar af Sjúkratryggingum Íslands verða því að greiða að fullu meðferðina. Einnig er rétt að geta þess að örorkukort, afsláttarkort og lækkun á verði til barna gildir ekki við slíkar aðstæður. Alltaf er þó heimilt að leita ráðgjafar vegna ofangreindra meina með fullri greiðsluþátttöku.

Bárður Sigurgeirsson húðlæknir flutti fyrirlestur um nýjungar í meðferð á sveppum í tánöglum á Evrópuþingi húðlækna sem haldið var í Gautaborg í byrjun október.

Nú er að hefjast átak sem beinist að fermingarbörnum og forráðamönnum þeirra þar sem bent er á hættuna sem fylgir því að ungt fólk fari í ljósabekki. Skilaboðin eru frá Félagi íslenskra húðlækna, Geislavörnum ríkisins, Krabbameinsfélaginu, Landlæknisembættinu og Lýðheilsustöð. Þetta er sjöunda árið sem farið er í fræðsluherferð undir slagorðinu „Hættan er ljós“. Birtar verða auglýsingar í dagblöðum og á vefsíðum, m.a. Facebook, og fjallað um málið í fjölmiðlum.

Vakin er athygli á því að börn og unglingar séu næmari en aðrir fyrir skaðlegum áhrifum geislunar frá ljósabekkjum og sól. Tíðni húðkrabbameins hefur aukist mikið á síðustu áratugum, einkum tíðni svonefndra sortuæxla, en þau eru alvarlegasta tegund húðkrabbameins og algengasta tegund krabbameins hjá konum á aldrinum frá 15 til 34 ára. Foreldrar og aðrir forráðamenn fermingarbarna eru hvattir til að fara að tilmælum alþjóðastofnana um að börn og unglingar fari ekki í ljósabekki. Nýlega hafa verið settar fram tillögur á norrænum vettvangi um að banna þeim sem eru yngri en átján ára að fara í ljós. Slíkt bann hefur þegar tekið gildi í nokkrum löndum, m.a. Skotlandi.

Í kjölfar fræðsluherferðanna síðustu ár hefur dregið úr ljósabekkjanotkun ungs fólks og nokkrar sveitarstjórnir hafa hætt að bjóða upp á sólböð í ljósabekkjum í íþróttamannvirkjum sínum. Með herferðinni er stefnt að því að draga enn frekar úr ljósabekkjanotkuninni. Leitað verður til presta landsins um að leggja málefninu lið, eins og undanfarin ár.

Nú er að koma út fræðslurit um sortuæxli. Krabbameinsfélagið gefur ritið út en höfundar eru læknarnir Bárður Sigurgeirsson og Jón Hjaltalín Ólafsson.

Samkvæmt upplýsingum frá Krabbameinsskrá Krabbameinsfélagsins greinast að meðaltali 50 manns á ári með sortuæxli í húð, 60 með önnur húðæxli og um 225 manns með svonefnd grunnfrumuæxli í húð. Á allra síðustu árum hefur heldur dregið úr tíðninni. Ár hvert deyja að meðaltali níu Íslendingar úr sortuæxlum í húð.

Frétt frá Félagi íslenskra húðlækna, Geislavörnum ríkisins, Krabbameinsfélaginu,
Landlæknisembættinu og Lýðheilsustöð, 26. febrúar 2010.

Fræðslusíða: www.krabb.is/ljos

Nú er ekki lengur vafi á þætti ljósabekkja í myndun húðkrabbameina og alþjóða krabbameinsstofnunin (IARC) hefur bætt ljósabekkjum á lista sinn um þekkta krabbameinsvalda, en á þeim lista er að finna ýmis konar góðgæti s.s. tóbak, asbest o.fl.. Nú virðist vera að fleiri hættur tengist ljósabekkjanotkuninni, ef marka má grein í janúarhefti tímarits bandaríska húðlæknafélagsins.

Höfundarnir völdu sér ljósabekkajstofur sem höfðu fengið hæstu einkunn fyrir gæði í “New York Magazine”. Þeir pöntuðu sér tíma, en í stað þes að skella sér í bekkina tóku þeir bakteríusýni frá bekkjunum. Athugaðar voru 10 ljósastofur.

Meinbakteríur ræktuðust frá öllum ljósastofunum. Alls ræktuðust allt að fimm minsmunandi meinbakterítegundir frá einni og sömu ljósastofu. Algengustu bakteríurnar sem fundust voru: Kelbsiella (4/10), Pseudomonas (5/10), Enterococcus (3/10), Staphylococcus auresus (3/10) og enterobacter cloacae (2/20).

Allar þessar bakteríur geta valdið alvarlegum sýkingum í húð. Þar sem þessar bakteríur ræktast frá yfirborði bekkjanna er líklegt að þær geti borist á milli gestanna og valdið sýkingum í húð.

Þess má geta að húðlæknar Húðlæknastöðvarinnar hafa séð nokkur tilvik af kláðamaur sem virðast hafa smitast manna á milli í ljósbekkjum.

Líklega er best að hugsa sig um tvisvar áður en farið er í ljós.

BS

Russak, Julie E, and Darrell S Rigel. "Tanning Bed Hygiene: Microbes Found on Tanning Beds Present a Potential Health Risk." Journal of the American Academy of Dermatology 62, no. 1 (2010): doi:10.1016/j.jaad.2009.05.034.

Þú ert ekki einn á ferð í ljósum. Hér má sjá afrakstur ræktunar úr bekkjunum.